Port

Wyjazd z Dworca Morskiego przy ul. Jana z Kolna. Odrą w kierunku pn. obok stoczni — Kanał Dębicki — Duńczyca, — Kanał Przemysłowy — Parnica — Basen Górniczy — Przekop Mieleń-ski — Kanał Grabowski — Kanał Grodzki — Rejon Przeładunków Drobnicy — Odra — Dworzec Morski.

Dworzec Morski — ul. Jana z Kolna na lewym (zach.) brzegu Odry. W3’budowany po wojnie. Stąd odchodzą statki obwożące turystów po porcie oraz statki i wodoloty do kąpielisk nad Bałtykiem i portów NRD. Na zabudowaniach dworca duża mapa plastyczna rejonu ujścia Odry. Na nabrzeżu tablica z flagami państw statków, które dotąd odwiedziły pert w Szczecinie. Przy nabrzeżach statki „białej floty” i wodoloty (jednostki pasażerskie malowane są na biały kolor, w odróżnieniu od statków handlowych).

Ogólne wiadomości o porcie. Port jest położony na terenach Międzyodrza (tj. między Odrą i jej wsch. ramieniem Hegalicą, która w rejonie miasta uchodzi do j. Dąbie). Powierzchnia portu składa się z terenów wodnych (rzek i sztucznych kanałów oraz przekopów) i licznych wysp oraz brzegów Odry. w odróżnieniu od całkowicie sztucznego portu gdyńskiego, port w Szczecinie ma nabrzeża naturalne i sztuczne. Składa się z rejonów: przeładunków drobnicy (towarów przewożonych głównie w opakowaniu) położonego najbliżej Wałów Chrobrego, rejonu przeładunków masowych (węgiel, ruda, surowce chemiczne) głównie we wsch. części portu, w pobliżu ujścia Regałicy do j. Dąbie oraz przemysłowego skupiającego wielkie zakłady produkcyjne (huta, cementownie, papiernia itp.) znajdującego się nad brzegami Odry w pn. części portu.

W porcie pracuje 120 dźwigów, place składowe mają około 1/2 min m! powierzchni. Port szczeciński w czasie II wojny światowej był zniszczony w 70—85%. Został odbudowany i rozbudowany, i pod względem wysokości przeładunków należy do czołowych nad Bałtykiem. Rocznie wchodzi tu S—6 tys. statków. W 1973 przeładował (łącznie ze Świnoujściem) około 20 min ton towarów (blisko połowę przeładunków polskich portów). Porty handlowe w Szczecinie i w Świnoujściu tworzą razem Szczeciński Zespół Portowy.

Szczecin jest portem tranzytowym dla wielu państw, przede wszystkim dla Czech oraz Węgier, a także Niemiec, Austrii, Rumunii, Jugosławii i Bułgarii. W Szczecinie ma siedzibę jeden z największych armatorów (właściciel statków) Europy — Polska Żegluga Morska (PŻM). Przedsiębiorstwo posiada 108 statków o nośności ok. 1,3 min DWT. W 1972 statki szczecińskiego armatora przewiozły ok. 16 min ton towarów krajowych i zagranicznych (cała polska flota ok. 21 min ton). Szczecin jest ważnym portem „białej floty”, tj. floty żeglugi przybrzeżnej. Statki i wodoloty przewożą rocznie ok. 700 tys. turystów (niezależnie od prawie 4 min przewozów pracowniczych). Położony u ujścia Odry do Bałtyku jest również portem rzecznym. Wodami Odry spływają barki polskie ze Śląska, a także NRD-owskie i czechosłowackie z towarami eksportowanymi i importowanymi.Szczecin jest wielkim ośrodkiem polskiego stocznictwa. Znajduje się tu Stocznia Szczecińska im. Adolfa Warskie-go (opis zob. s. 98), 2 stocznie remontowe, jachtowa i rzeczna. Pracuje tu również Przedsiębiorstwo Połowów Dalekomorskich i Usług Rybackich „Gryf”, którego rybacy łowią ryby na odległych łowiskach pn.-zach. Atlantyku i u wybrzeży Zachodniej Afryki. Łącznie we wszystkich działach gospodarki morskiej pracuje ok. 40 tys. osób, tj. co 4-ty dorosły mieszkaniec miasta.

Statek płynie Odrą ku pn.

Kapitanat Portu znajduje się na pn. od Dworca Morskiego. Jest to nowoczesny budynek z wielkim podcieniem, zbudowany przed kilku laty. Tu koncentrują się sprawy związane z ruchem statków i bezpieczeństwem żeglugi w porcie i na torze wodnym Szczecin — Świnoujście. Na pn. od Kapitanatu Fabryka Maszyn Budowlanych „Famabud” produkująca dźwigi budowlane. Wyspa Grodzka, niewielka wyspa po wsch. stronie trasy. Przy jej pd. krańcu znajduje się maleńka wysepka Bielawa. Na wyspie przystanie wioślarskie: szkolna i akademicka. Wzdłuż brzegów stanowiska postojowe statków wycofanych ze służby morskiej i pełniących funkcję pomocniczych magazynów zbożowych.

Elewator zbożowy na cyplu półwyspu Ewa, olbrzymi szary gmach o 18 kondygnacjach mieszczący wiele tys. ton ziarna. Jest to jeden z największych europejskich elewatorów. Często przy nim stoją statki przywożące ładunki zbóż lub zabierające je. W elewatorze niezależnie od składowania, wykonywane jest suszenie, czyszczenie zbóż, usunięcie szkodników itp.

Stocznia im. Adolfa Warskiego na zach. brzegu rzeki, na pn. od Kapitanatu i Fabryki Maszyn Budowlanych.

Opływamy półwysep Ewa i Kanałem Dębickim płyniemy na pd.

Nabrzeże Czeskie na wsch. od elewatora zbożowego, nad Kanałem Dębickim. Jest to pierwsze wielkie nabrzeże zbudowane po II wojnie światowej, na miejscu, gdzie rozciągały się łąki i zarośla. Znajdują się przy nim magazyny, z których statki zabierają wielkie ilości tranzytowej drobnicy. Tu też wyładowuje się towary przywożone, m. in. egzotyczne drewno dla potrzeb przemysłu meblarskiego. Przy nabrzeżu baza obsługi statków liniowych PLO dalekiego zasięgu, tj. zabierających i przywożących ładunki z rejonów pozaeuropejskich (w tym głównie z Zachodniej Afryki). Tu m. in. obsługiwane są statki wspólnego, polsko-NRD-owskiego przedsiębiorstwa „Uniafrika” (napisy na burtach niektórych statków). Ostrów Grabowski, rozległa wyspa po wsch. stronie trasy, sięgająca aż po Przekop Mieleński. Obszar prawie pierwotny. Rozległe łąki porośnięte rzadkim lasem, siedlisko mnóstwa ptaków, a także ssaków (dziki, sarny itp., które na wyspę przepływają z innych rejonów rozległego Międzyodrza). W przyszłości teren zostanie zajęty przez port dla obsługi drobnicy. Statek skręca na wsch.

Rzeka Duńczyca, jedno z licznych ramion delty ujścia Odry. Duńczyca płynie z zach. na wsch. do j. Dąbie. Obecnie jej bieg jest przerwany przez sztuczny nasyp łączący położoną na pd. wyspę Łasztownię z półwyspem Ewa. Przy nasadzie półwyspu Spółdzielnia Pracy Usług Portowych „Shipservice” trudniące się drobnymi naprawami na statkach, czyszczeniem ładowni itp. Tu również przeprowadzane są wyładunki wina ze statków — cystern.

Basen Cichy, niewielki, położony w miejscu, gdzie rzeka Duńczyca zbiega się z Kanałem Przemysłowym. Tu mieści się baza Przedsiębiorstwa Robót Czerpalnych i Podwodnych. Skręt na pd.

Kanał Przemysłowy łączy Duńczycę z rzeką Parnicą. Dzieli on wyspę Łasztownię od Ostrowa Mieleńskiego. Wzdłuż kanału baraki biurowe PRCiP,magazyn portowy i zakłady przemysłowe: wytwórnia elementów betonowych oraz fabryka farb i lakierów.

Ostrów Mieleński to rozległa wyspa pokryta łąkami i niewielkimi lasami, sięgająca aż po rzeki Duńczycę i Parnicę oraz Przekop Mieleński. Rzeka Parnica łączy Odrę z Regalicą. Jest to jeden z licznych kanałów naturalnych portu szczecińskiego. Na jej pd. brzegu znajdują się: Stocznia Remontowa „Parnica” (na zach. od trasy) stale się rozwijająca i rozbudowywana; stoją tu liczne statki krajowe i zagraniczne, na których przeprowadza się remonty. Elektrociepłownia. Port Naftowy CPN (rejon przeładunków paliw płynnych). Od strony rzeki widać pomosty, do których przybijają tankowce transportujące ropę oraz pompy, służące do przeładunku. Czasem stoją tu niewielkie zbiornikowce portowe, które zaopatrują statki w paliwo.

Na dalszym odcinku mieści się Nabrzeże Parnica, gdzie wyładowywane są surowce dla przemysłu chemicznego — głównie apatyty i fosforyty oraz załadowywany eksportowany kamień gipsowy i wapienny.

Statek skręca na pd. do rejonu przeładunków masowych (Basenu Górniczego); przez wlot Basenu Kaszubskiego do Basenu Górnośląskiego. Basen Górnośląski łączy się z basenem Kaszubskim. Posiada on 2 mniejsze baseny: Warty i Notecki oraz kilka nabrzeży.

Na pn. Nabrzeże Sosnowieckie, przy nim Zakłady Koksochemiczne i dalsze rejony portu naftowego. Basen Warty (wschodni): tu wznosi się wysoki budynek elewatora zbożowego oraz wytwórnia pasz treściwych.

Nabrzeże Górnośląskie (pomiędzy Basenem Warty i Noteckim), baza przeładunków surowców chemicznych, w ostatnich latach zmodernizowana i wyposażona w nowoczesne dźwigi. Basen Notecki (zachodni), przy nim Port Drzewny. Stąd odchodzą ładunki polskiego drewna. Powrót do Basenu Kaszubskiego.

Basen Kaszubski to centrum rejonu przeładunków masowych portu. Tutaj załadowuje się miliony ton węgla wysyłanego do bardzo odległych krajów. Rejon ten został po wojnie zbudowany niemal od podstaw (istniało tylko Nabrzeże Gliwickie i Chorzowskie), w 1. 1948—51 był terenem największych inwestycji portowych w Europie. Na zapleczu towarowy dworzec kolejowy.

Po stronie zach. Nabrzeże Wałbrzyskie służące przeładunkom węgla, z całkowicie zmechanizowanymi placami składowymi.Nieco na pd. pirs (nabrzeże w formie języka wysuniętego w wody portu), na którym znajduje się taśmowiec do przeładunku węgla z wywrotnicą wagonową. Wagony z węglem są wtaczane na wywrotnicę i po rozładunku samoczynnie wracają na tory odstawcze. Węgiel z wywrotnicy wędruje przenośnikami taśmowymi (długie pasy gumowe) na wieżę załadowczą, a stąd przy pomocy teleskopów jest zsypywany do ładowni statków stojących po prawej lub lewej stronie. Na godzinę może on przeładować ok. 750 ton. Na przedłużeniu pirsu ku pd. Nabrzeże Bytomskie — również węglowe. Statek zawraca na pn., oglądamy wsch. stronę Basenu Kaszubskiego, znajdują się tu nabrzeża: Gliwickie, Chorzowskie i Katowickie. Na Nabrzeżu Gliwickim przeładowywany jest węgiel. Nabrzeże Chorzowskie posiada 4 dźwigi mostowe 15-tonowe do rudy, którą można przeładowywać na wagony, na ląd lub na barki. Chwytaki automatycznie odważają ładunek. Na Nabrzeżu Katowickim odbywa się przeładunek apatytów i fosfatów z Afryki północno-zachodniej, Chile i Murmańska.

Uwaga: przy wycieczkach dłuższych niż 2 godz. statek po opuszczeniu Basenu Kaszubskiego skręca Parnica na wsch. i przez ujście Regalicy wpływa na j. Dąbie. Do Dworca Morskiego wraca rzeką Świętą lub też płynie przez j. Dąbie i na pn. osiąga Odrę, by nią wrócić do punktu wyjściowego. Przy wycieczkach 2-godzinnych z Basenu Kaszubskiego płynie się na pn. Przekopem Mieleńskim.

Przekop Mieleński to kanał ułatwiający statkom płynącym z pn. od Świnoujścia wejście do rejonu przeładunków masowych i skracający drogę z morza do portu.

Po zach. stronie przekopu Ostrów Mieleński, dalej za Duńczyca — Ostrów Grabowski (na jego brzegu refulery wyrzucające na ląd urobek uzyskanypodczas pogłębiania dróg portowych). Po stronie wsch. wyspa Mienia i inne drobne wysepki.

Wyspa Mienia sięga aż po ujście Regalicy do j. Dąbie. Jest to siedlisko lądowe ptaków. Na długiej i wąskiej wysepce Wielka Kępa (za rzeką Duńczyca), znajduje się plaża Mieleńska, popularne miejsce letniego wypoczynku mieszkańców Szczecina (dopływa się tutaj statkiem).

Statek skręca na lewo w Kanał Grabowski.

Wyspa Gryfia znajduje się na pn. od Kanału Grabowskiego. Na wyspie jest Szczecińska Stocznia Remontowa „Gryfia”. Widać liczne statki polskiei obce. Są tu też doki pływające, które podnoszą statki, by można było remontować ich dna.

Statek płynie na pd. Kanałem Grodzkim, wzdłuż Nabrzeża Polskiego do rejonu przeładunków drobnicy.

Nabrzeże Polskie * na półwyspie Ewa. Tu w 1. 1963—68 zbudowano największą w Polsce chłodnię składową. Ponieważ w rejonie portu tereny pokryte są b. grubą warstwą torfu, trzeba było najpierw wbić 1200 żelbetonowych pali i na nich, kosztem 164 min zł, zbudowano 7-kondygnacjową chłodnię, w której są składowane towary polskie i obce (np. mięso, masło, mrożonki, owoce i warzywa, a nawet lody spożywcze), importowane lub eksportowane.

Rejon przeładunku drobnicy na wyspie Łasztowni składa się z basenów Zachodniego i Wschodniego. W Basenie Zachodnim Nabrzeże Bułgarskie zajmuje baza Przedsiębiorstwa Połowów Dalekomorskich i Usług Rybackich „Gryf”. Widzimy tu liczne statki rybackie, których „Gryf” miał w 1972 ok. 40(15 trawlerów zamrażalni, i inne trawlery). By jednostki mogły łowić dłuższy czas bez potrzeby wracania do portu wysyła się na łowiska statki-bazy, które odbierają złowione ryby, a równocześnie zaopatrują statki w słodką wodę, sól, beczki, artykuły spożywcze itp. W 1972 rybacy „Gryfa” złowili ok. 80 tys. ton ryb.

W tym samym basenie po stronie wsch. Nabrzeże Radzieckie z olbrzymim wielokondygnacyjnym magazynem drobnicowym posiadającym na dachu 3 charakterystyczne dźwigi.

Statek wraca ku pn., mija cypel między Basenem Zachodnim i Wschodnim (gdzie znajduje się Nabrzeże Albańskie) i wchodzi do Basenu Wschodniego.

Nabrzeże Albańskie położone na cyplu między nabrzeżami Radzieckim i Greckim, znajdują się tutaj magazyny drobnicowe.

W Basenie Wschodnim po stronie zach. Nabrzeże Greckie, mieści się tu baza eksportu warzyw i owoców z klimatyzowanym magazynem. Na pd. krańcu basenu jest Nabrzeże Egipskie. Po stronie wsch. Nabrzeże Rumuńskie, skąd zabierają towary polskie statki obsługujące linie zachodnio-europejskie. Na pd. wsch. od basenów olbrzymi, towarowy Dworzec Wrocławski, przez który przechodzą miliony ton towarów krajowych i idących tranzytem. Statek opuszcza rejon Łasztowni i płynie na zach. Duńczyca wzdłuż Nabrzeża Starówka. Nabrzeże Starówka zajmuje zach. część pd. brzegu Duńczycy. Jest to jedna z najstarszych partii portu szczecińskiego. Zbudowano na nim po wojnie magazyny drobnicowe. Nabrzeże obsługuje głównie linie skandynawskie. Po stronie pn. Duńczycy Kępa Grodzka. Statek skręca na Odrę i płynie na Dworzec Morski. Po drodze piękne widoki na zamek, Stare Miasto i Wały Chrobrego.

Podobne wpisy