Podzamcze

Pl. Tobrucki — ul. Pod Bramą — ul. Wielka — most Długi — Bulwar Piastów Pomorskich — ul. Wielka — Mściwoja — Stary Rynek — ul. Panieńska — Wyszaka.

Trasa prowadzi brzegiem Odry (z pd. ku pn.), wsch. skrajem Starego Miasta. Przy trasie liczne zabytki (kościół Św. Jana, ratusz staromiejski) i piękne widoki na zamek i portowy wsch. brzeg Odry. Poznajemy część średniowiecznego Szczecina o charakterystycznym dla miasta portowego układzie ulic (ulice zmierzały ku portowi). Nad Odrą można obejrzeć kutą w kamieniu Kronikę morskiego Szczecina. Kończymy spacer koło Baszty Panieńskiej Siedmiu Płaszczy.

Pl. Tobruckiego (opis trasa 1) ku pn. w ul. Pod Bramą.

Ul. Pod Bramą — wąska, niedługa, położona u stóp tarasu odrzańskiego — ma historyczną nazwę. Prowadziła dawniej do Bramy Św. Ducha znajdującej się przed kościołem Sw. Jana. Przez nią mieszkańcy miasta dążyli do wiosek położonych na pd. od Szczecina. Przy wsch. stronie ulicy kościół Sw. Jana, przy zach. fragment murów obronnych. Niewielki odcinek średniowiecznych fortyfikacji 27 zachował się na rogu ul. Podgórnej i Pod Bramą. Mury zbudowane z głazów narzutowych w XIII/ /XIV w. biegły z zach. do Bramy Sw. Ducha, na wsch. nad brzeg Odry. W 1957 w trzechsetną rocznicę rozbicia pod Szczecinem oddziałów szwedzkich, umieszczono w tym miejscu tablicę pamiątkową ku czci hetmana Czarnieckiego. Na przeło-ie października i listopada 1657 oddział polskiej lekkiej jazdy w sile 2 tys. ludzi pod dowództwem płk. Wojniłłowicza dotarł, goniąc Szwedów aż pod mury Szczecina.

Kościół św. Jana. Franciszkanie zostali sprowadzeni do Szczecina w 1240. Obecny gotycki kościół został wzniesiony wraz z klasztorem w XIV w(klasztor rozebrany w 1856). Jest to budowla haIowa 3 nawowa z fasadą zwieńczoną szczytem ozdobionym sterczynami. Elewację prezbiterium obiega fryz z motywem winnej latorośli (2 pol. XV w.). Wejście do kościoła od ul. Pod Bramą. Sklepienia w nawie głównej gwiaździste, w nawach bocznych i prezbiterium krzyżowe. Podczas powojennej odbudowy w prezbiterium odsłonięto wsporniki figuralne (siedzący mnisi) oraz fragmenty polichromii z XV/XVI w. i na filarze z XVIII w. Wyposażenie wnętrza nowe, nawiązujące do gotyku. Na uwagę zasługuje ołtarz główny i polichromia nachórze muzycznym (wg proj. J. Piaseckiego). W kaplicy MB Częstochowskiej (2 poł. XIX w.) nowe wyposażenie (wg proj. B. Kozłowskiej).
Od str. wsch. przylega do kościoła plebania zbudowana po wojnie, w stylu nawiązującym do dawnej architektury.

Ul. Wielką w prawo na most Długi. Ul. Wielka to zach. odcinek arterii wlotowej do Szczecina, odbudowana i poszerzona w 1. 1958—65.

Dominuje nad nią masyw gotyckiej katedry Sw. Jakuba. Ul. Wielka rozpoczyna się nad Odrą, przy moście Długim, kończy przy Bramie Portowej.Most Długi został wybudowany w końcu XIII w. i łącznie z groblą wiodącą przez Międzyodrze — stanowił drogę prowadzącą na wsch. Wówczas niebył mostem zwodzonym i statki rzeczne płynące ze Śląska i Wielkopolski tu musiały kończyć swójrejs. Towary ze statków nabywali szczecińscy kupcy, którzy załadowywali je na stojące po przeciwnej stronie mostu własne statki i wysyłali wświat.

Most był wielokrotnie niszczony. Odbudowany w 1957 jest największym drogowym mostem zwodzonym w Polsce. Pod mostem (zejście schodami) znajduje się kiosk hydrologiczny notujący stan wody na Odrze.

Kiosk stoi na nabrzeżu odrzańskim zw. Bulwarem Piastów Pomorskich. Na ścianie oporowej bulwaru, wyłożonej białym i czerwonym piaskowcem szydlowieckim, wykuta Morska kronika Szczecina wykonana w 1968 przez artystę plastyka Sławomira Lewińskiego wg proj. arch. K. Stachowiaka.Poszczególne fragmenty kroniki nawiązują do cza sów Bolesława Chrobrego i innych władców Polski w związku z budową statków noszących ichmiana. Odnotowano również otwarcie linii „Unia frika” w 1961, podniesienie bandery na statku „K. I. Gałczyński”, rejs „Ziemi Szczecińskiej” dokoła świata w 1966/67 i wiele innych ważnych wy darzeń z dziedziny gospodarki morskiej. Informacje są ozdobione rzeźbami głów królów, poetówsymbolami miast itp.

Powrót z Bulwaru Piastów Pomorskich na ul. Wielką i ku pn. ul. Mściwoja na Stary Rynek, przy którym ratusz staromiejski oraz zespół zabudowańPaństwowego Liceum Sztuk Plastycznych.

Ratusz Staromiejski wznosi się na środku Starego Rynku zwanego dawniej Siennym, bowiem tu handlowano sianem. Szczecin posiadał w średniowieczu kilka niewielkich targowisk — rynki: Sienny, Warzywny, Koński. W portowym mieście główne targowisko stanowiły nabrzeża portowe, gdzie koncentrował się handel.

Ratusz zbudowano w XIV w., zachowały się z tego czasu fragmenty piwnic. Obecny budynek jest z 1 poł. XV w. Jego architekturę łączy się z warsztatem Henryka Brunsberga. W 1677, za czasów szwedzkich został gruntownie przebudowany w stylu barokowym i w takiej formie doczekał się ostatniej wojny, podczas której został zbombardowany i spalony. Od kilku lat — po wykonaniu badań historyczno-architektonicznych — ratuszowi przywraca się wygląd z 1 poł. XV w. Spod tynku odsłonięto gotyckie blendy i wiele cennych detali architektonicznych, m. in. podcienia przy elewacji pd. Po ukończeniu prac będzie to niewątpliwie klejnot szczecińskiej architektury. W ratuszu znajdzie pomieszczenie Muzeum m. Szczecina.

Zespół zabudowań Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych — przy zach. pierzei ul. Mściwoja (dojście ul. Kurkową), składa się z kamienicy Loitzów (Łoziców), dawnej wagi miejskiej i 2 spichlerzy.

Dom Bankowy Loitzów jest najpiękniejszym, zachowanym w mieście zabytkiem architektury mieszczańskiej.

Loitzowie to wielcy kupcy posiadający własną flotę i prowadzący główny bank w mieście, pieniądze, które bogaci mieszczanie składali do rąk bankierów, oni pożyczali królom, biskupom, wodzom itp. Bank cieszył się olbrzymim zaufaniem, aż do bankructwa w 1572. Bezpośrednią przyczyną upadłości demu bankowego stało się wymarcie dynastii Jagiellonów w Polsce. Jagiellonowie chętnie korzystali z usług Loitzów i byli ich dłużnikami. Gdy ostatni król z tej dynastii, Zygmunt August zmarł bezpotomnie, jego następcy nie spłacili prywatnych długów królewskich. W tej sytuacji Jan Loitz ogłosił upadłość, bowiem niedobory wynosiły 20 beczek złota. Następnie opuścił Szczecin, udał się do Krakowa i pracował w polskiej dyplomacji.Kamienica Loitzów wzniesiona w 1547 w stylu póź-nogotycko – wczesnorene-sansowym była przed wojną całkowicie obudowana domami. Po zniszczeniach wojennych bezwartościowe okoliczne rudery rozebrano, a dom bankowy odbudowany — łącznie ze starymi spichleżami — przeznaczono na siedzibę Państwowego Kamienica Loitzów

Liceum Sztuk Plastycznych. 4 – kondygnacjowa kamienica, kryta dwuspadowym dachem, ma od frontu wieżową klatkę schodową krytą dachem namiotowym zwieńczonym chorągiewką z gryfem i datą odbudowy 1955. Elewacje są ozdobione bogatą dekoracją maswerkową, nawiązującą do zwieńczeń południowego skrzydła zamku. Przy wejściu kuta w metalu latarnia. Po prawej stronie ul. Kurkowej, 2 magazyny i dawna waga miejska (obecnie pomieszczenia pomocnicze liceum).

Z kamienicą Loitzów sąsiaduje d. spichlerz z XIV w., niewielki 2 kondygnacyjny, otynkowany budynek z 3 przyporami, kryty dachem dwuspadowym. Do niego przylega (róg ul. Grodzkiej i Kuśnierskiej) dawna waga miejska, gotycka z XV w., ceglana, kryta dachem dwuspadowym z wysuniętym ponad dziedziniec kranem, który służył do transportu towarów. W ścianie szczytowej, 2 duże i 1 małe gotyckie okienka. Przy ul. Kurkowej nr 3 tzw. mały spichlerz, gotycki z XV w. 4-kondygnacjowy, wykorzystany po odbudowie na mieszkania.

Idziemy ul. Panieńską, po prawej mijamy hotel „Orbis — Arkona” zbudowany po wojnie i jesteśmy na Podzamczu.
Po prawej d. Rynek Warzywny, na którym w 1. 1951—64 prowadzono prace archeologiczne. Odkryto osadę słowiańską z VIII—X w. Znaleziono też łódź z dębowych klepek z VIII w. Warstwy osadnicze na obszarze Podzamcza dochodzą do 7 m grubości. Najstarsze znajdują się 2,69 m poniżej poziomu morza i Odry. Zjawisko to jest następstwem stałego obniżania się pd. brzegu Bałtyku. Podzamcze leżące między zamkiem i Odrą, było b. gęsto zabudowane. W czasie wojny zabudowa została prawie całkowicie zniszczona, ocalała średniowieczna Baszta Panieńska Siedmiu Płaszczy. Do baszty prowadzi ul. Panieńska; dawniej wiodła w kierunku żeńskiego klasztoru i stąd jej nazwa.

Baszta Panieńska Siedmiu Płaszczy jest pozostałością gotyckich fortyfikacji. Zbudowana została w XIV w., przebudowana w 2 poł. XV w. Opodal niej znajdowała się Brama Panieńska, która zamykała Stare Miasto od pn. Baszta ma kształt cylindra zakończonego blankowaniem i nakryta jest stożkowym hełmem. Wewnątrz posiada kilka kondygnacji, niższe były przeznaczone dla armat, wyższe dla lżejszej broni. Prace nad rekonstrukcją ukończono w 1964. Nie wiadomo skąd pochodzi drugi człon nazwy baszty. Być może, ten odcinek murów był broniony przez cech krawców i nazwa wiąże się z jakimś legendarnym wydarzeniem związanym z szyciem 7 płaszczy.

Przy baszcie ul. Panieńska styka się z ul. Wyszaka biegnącą pn. granicą Starego Miasta. Nazwa ulicy wywodzi się od szczecińskiego korsarza i kupca z XII w., jego miano przekazały nam kroniki. W kierunku pn. rozciągają się Wały Chrobrego.

Podobne wpisy