Kartki z dziejów

Tereny obecnego woj. gdańskiego wchodziły dawniej w skład krainy zwanej Pomorzem Gdańskim, które od zarania swej historii było częścią składową zjednoczonego w X wieku Państwa Polskiego. Dzieje tej krainy można „r wielkim uproszczeniu podzielić na 6 okresów:

– Od 997 r. przynoszącego najstarszą wzmiankę dotyczącą stolicy tego regionu — Gdańska („urbs Gyddanyzc”) do 1308 r., kiedy to Krzyżacy dokonali podstępnie okrutnej rzezi ludności Gdańska. Był to okres panowania rodzimej dynastii książąt gdańskich i gdańsko-pomorskich oraz przynależności tych ziem do Polski.

– Od 1308 r. do zawartego w 1466 r. pokoju toruńskiego, na mocy którego Polska odzyskała Gdańsk i Pomorze Gdańskie. Okres krzyżackiego bezprawia i przemocy, początków germanizacji, ograniczania wpływów kultury polskiej i hamowania handlu z Polską.

– Od 1466 r. do I rozbioru Polski w 1772 r., w wyniku którego Prusacy zagarnęli Pomorze Gdańskie. Był to okres najściślejszej więzi tego regionu z Polską, określany przez gdańszczan jako „złote polskie czasy”. Przyniósł on ze sobą najwspanialszy rozwój handlu, gospodarki, kultury i sztuki.

– Od 1772 r. do I wojny światowej, w wyniku której, na mocy traktatu wersalskiego z 1919 r., część Pomorza Gdańskiego wróciła do Polski oraz powołane zostało do życia tzw. Wolne Miasto Gdańsk. Czasy te — to najsilniejsza i najdłuższa germanizacja, upadek gospodarczy i kulturalny Gdańska oraz innych miast i miejscowości Pomorza.

– Od 1919 r. do wybuchu II wojny światowej w 1939 r W tym czasie nastąpiła repolonizacja oraz pewien rozwój gospodarczy i kulturalny odzyskanej części Pomorza, zaś w tzw. Wolnym Mieście Gdańsku — na początku również rozwój kultury i oświaty polskie], a po dojściu Hitlera do władzy — faszyzacja i zacięta walka z polskością.

– Od 1939 r. do wyzwolenia Pomorza Gdańskiego wiosną 1945 r. Najkrótszy, ale zarazem najkrwawszy okres dziejów — okupacja hitlerowska, w wyniku której na terenach woj. gdańskiego wymordowanych zostało ok. 140 000 ludzi, a zniszczeniom uległo wiele obiektów naszej gospodarki i kultury. W ciągu 10 wieków historii Pomorze Gdańskie było zawsze wierne Polsce oraz miało dla naszego kraju olbrzymie znaczenie polityczne, gospodarcze i kulturalne. Ujście Wisły — królowej polskich rzek stanowiło bowiem wrota na świat ważne dla centralnej Polski i innych regionów kraju. Między innymi wiodły tu z głębi kraju, a także z obcych państw, słynne szlaki: „via regia” (droga królewska) oraz „via mercatorum” (droga kupców) — stanowiące słynny szlak bursztynowy. O polskości tych ziem (kwestionowanej przez rewizjonistów z NRF) świadczy ocalała od germanizacji ludność rodzima, dokumenty historyczne, zabytki kultury. Poza tym, jak wykazała historia, wszystkie okresy oderwania tych ziem od Macierzy, od naturalnego zaplecza, przyniosły ujemne skutki ekonomiczne i kulturalne tak dla Pomorza, jak i dla całego kraju. Fakt ten potwierdzony został nawet jeszcze w okresie międzywojennym. Gdynia już w 1933 r. pod względem przeładunków portowych zajęła pierwsze miejsce na Bałtyku, podczas gdy w tym samym czasie port gdański, w wyniku oderwania go od Polski wyraźnie podupadł.

W dniu 30 marca 1945 r. (data wyzwolenia Gdańska) Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej podjął decyzję o utworzeniu województwa gdańskiego. W wyniku tej decyzji zespalającej Pomorze Gdańskie z resztą kraju, w wyniku inicjatywy i pracy społeczeństwa oraz pomocy partii i rządu w ciągu XX-lecia PRL, mimo ogromnych zniszczeń, nastąpił wspaniały rozwój gospodarczy, kulturalny i społeczny tego regionu, rozwój jakiego nie zna dotychczasowa historia Pomorza, jaki by nie nastąpił w warunkach dalszego zaboru niemieckiego tych ziem.

Podobne wpisy